Het is begin oktober. Als ik, Ivan Crost, naar buiten kijk, zie ik de bomen hier langzaam veranderen in warme herfsttinten. In het noorden van Europa is de herfst al een stuk verder. In het hoge noorden van Zweden hebben de eerste bergtoppen zelfs al een witte muts op.

Bij veel mensen begint het dan meteen te kriebelen: het vooruitzicht om een wintervakantie naar Scandinavië te boeken. De meesten kiezen voor het complete winteravontuur. Denk aan ritten op een sneeuwscooter, ijsvissen, een bezoek aan de rendieren en als absolute favoriet, een tocht met rasechte sledehonden.

Een stukje geschiedenis

Het begon allemaal met de vroege nomadenstammen uit Oost-Azië. Toen zij via de Beringstraat naar Noord-Amerika en Groenland trokken, werden ze waarschijnlijk al vergezeld door groepen wolven. Die kwamen in eerste instantie gewoon af op de achtergelaten etensresten.

Men vermoedt dat die wolven destijds tam werden gemaakt om te helpen bij de jacht. Door de jaren heen werden de honden steeds verder doorgefokt op specifieke eigenschappen. Zo veranderden ze langzaam van jachthulp in sterke lastdieren, en uiteindelijk in de sledehonden zoals we ze nu kennen.

De bekendste plekken waar deze honden werden gebruikt, zijn Nunavut, Groenland en het hoge noorden van Scandinavië. Ze waren daar echt onmisbaar voor het vervoer, de jacht en natuurlijk het trekken van de sleeën. En dat die honden destijds écht deel uitmaakten van de gemeenschap, kun je nog heel mooi zien op oude Inuit-tekeningen.

Steenmannetjes

Vroeger waren sledehonden puur noodzaak om te overleven en te reizen door de ijskoude poolgebieden. Vandaag de dag is het gelukkig vooral een geweldige sport en een onvergetelijke activiteit voor op vakantie. Maar hoe vindt de musher, de bestuurder van de slee, in hemelsnaam de weg in die eindeloze witte wereld? Veel mensen kunnen zich daar niks bij voorstellen. Het geheim zit hem in de geschiedenis, en dat zie je zelfs terug op de vlag van Nunavut. Daar staan de bekende ‘steenmannetjes’ op: opgestapelde stenen die als wegwijzers dienden. Je komt ze echt overal in het noorden tegen, dus ook als je in de Zweedse bergen bent.

Poolhonden

Als we kijken naar de hond zelf, dan hebben we het over de oorspronkelijke poolhond. Dit zijn echte oertypen die van nature thuishoren in de koudste streken van de wereld.

Door hun achtergrond zijn deze honden van nature echt geprogrammeerd om te overleven. Die eigenschap hebben ze natuurlijk rechtstreeks van de wolf meegekregen. En dat merk je werkelijk aan alles: ze hebben een enorm sterk jachtinstinct, zijn ontzettend gefocust op eten en zijn super zelfstandig. Mocht je er ooit over nadenken om een sledehond als huisdier te nemen, dan is dat wel iets waar je écht serieus rekening mee moet houden. En nog zo’n mooie eigenschap die hun afkomst verraadt: net als wolven hoor je ze bijna nooit blaffen, maar des te meer huilen.

De echte grote bekendheid kregen de sledehonden pas tijdens de gold rush in Alaska. Ze werden toen volop ingezet om goederen en de post te vervoeren. Sterker nog, ze waren destijds het énige transportmiddel dat die diepe wildernis in kon; door de metersdikke sneeuw en het onherbergzame gebied kwamen paarden of ezels er simpelweg niet doorheen.

Jaren na die goudkoorts heeft dit uiteindelijk geleid tot de sledehondensport zoals we die nu nog steeds kennen. Ook in Scandinavië worden er tegenwoordig diverse sledehondenwedstrijden georganiseerd, en het leuke is dat daar ook Nederlandse teams aan deelnemen!

Siberische husky

Als we naar de verschillende poolhonden kijken, dan is de Siberische husky natuurlijk de meest bekende. Zijn roots liggen, hoe kan het ook anders, in Siberië. De husky is echt een langeafstandsloper met een super nieuwsgierig karakter en een enorm jachtinstinct.

Alaskan Malamute

Een andere bekende is de Alaskan malamute, die oorspronkelijk uit het gebied rond de Yukon-rivier in Alaska komt. Het is een imposante, krachtig gebouwde hond. Hij is een stuk forser dan een husky, maar qua tekening lijken ze best wel op elkaar. Vroeger werden er ontzettend strenge eisen aan deze honden gesteld. Er vond dan ook een keiharde selectie plaats voor er besloten werd om met een hond door te fokken. De malamute is van nature een goedmoedige en tolerante hond, al heeft hij meestal wel een flinke eigen wil. Je kunt hem prima als huishond houden, maar hij is natuurlijk ook perfect als sledehond én heel geschikt voor weight-pulling, het slepen van loeizware lasten. Een echt snelle hond is het niet; maar op een korte sprint haalt hij makkelijk 35 km per uur. Mushers noemen de malamute niet voor niets een echte ‘diesel’. Urenlang houdt hij het, met een zware last, makkelijk zo’n 15 km per uur vol.

Samojeed

En dan hebben we nog de Samojeed, die prachtige, spierwitte keeshondachtige. Zijn roots liggen in het grensgebied tussen West-Europa en Azië. Het is echt een geweldige gezelschapshond, maar vergis je niet: hij is ontzettend sterk gebouwd en daardoor ook hartstikke geschikt voor de moderne sledehondenwedstrijden.

Groenlandse hond

Als laatste is er de Groenlandse hond, die door de Inuit vooral werd gebruikt om van de ene plek naar de andere te verhuizen. Qua uiterlijk kunnen deze honden heel erg van elkaar verschillen. Helaas is hun aantal de afgelopen jaren flink teruggelopen, puur omdat de inwoners van Groenland steeds vaker de sneeuwscooter pakken. Gelukkig zijn er in Scandinavië inmiddels weer wat liefhebbers die dit ras in ere herstellen en ze zijn gaan houden. Voor de slee zijn het echt enorme snelheidsduivels met een waanzinnig uithoudingsvermogen.

Gemaakt voor de kou

Door hun dikke pels kunnen poolhonden natuurlijk supergoed tegen de kou. Ze hebben een ontzettend dikke ondervacht die perfect isoleert. In Scandinavië leven veel van deze honden dan ook puur buiten, waar ze hun eigen hondenhok met een flinke laag stro hebben. Maar let op: zodra de temperatuur boven de 10°C komt, wordt het al snel te warm voor ze om echt te presteren. In Nederland, waar we de honden noodgedwongen voor een kar trainen, moet je die temperatuur dus heel scherp in de gaten houden.

Wat de training betreft: als de jonge honden zo’n beetje negen maanden tot een jaar zijn, mogen ze vaak al mee op een soort ‘snuffelstage’. Ze lopen dan nog niet echt voor de kar of de slee, maar mogen alvast de sfeer proeven. Pas vanaf 18 maanden mogen ze officieel mee gaan trekken. Dan zijn ze voldoende uitgegroeid, al blijft het allerbelangrijkste natuurlijk om naar de individuele hond te kijken en te zien wat hij mentaal en fysiek aankan.

Zelf op sledehondensafari?

Voor iedereen die straks de Scandinavische sneeuw opzoekt voor zo’n onvergetelijke sledehondensafari, is het leuk om te weten hoe zo’n team precies in elkaar steekt. Het team bestaat grofweg uit drie soorten honden. Helemaal vooraan lopen de leidhonden; zij bepalen de richting en luisteren feilloos naar de commando’s van de musher. Denk aan “ha” voor links, “zjie” voor rechts en “hó” voor stop. De honden in het midden noemen we de swingdogs, en de achterste honden, vlak voor de slee, zijn de wheeldogs. Dat zijn de echte krachtpatsers die het zwaarste werk verzetten.

Als bestuurder sta je zelf op de slee, en die is uitgerust met een rem. Trap je hem een klein beetje in, dan zeg je “slow” tegen de honden om vaart te minderen. Moet je echt stoppen, dan ga je er met je volle gewicht op staan. Daarnaast heeft iedere musher standaard een sneeuwanker bij zich. Dit anker trap je diep in de sneeuw als je stilstaat, zodat de honden er niet stiekem vandoor kunnen gaan. En geloof me, de drang om te trekken is enorm! Bij het inspannen gaan de honden werkelijk ontzettend tekeer; ze janken, springen en willen maar één ding: vertrekken. Maar het magische moment komt als ze allemaal ingespannen zijn, de musher op de lopers stapt en “go” roept. In één klap is het muisstil, en vliegen de honden er met een noodgang vandoor.

Regelmatig geef ik presentaties over de sledehonden met een powerpoint presentatie. Degene die hiervoor belangstelling hebben kunnen mij hiervoor benaderen. Telefoon +31645278024 – ivan.crost2017@gmail.com