De afgelopen dagen zie ik regelmatig mensen spontaan een gesprekje op straat houden. Bij de toch wat gesloten Zweden is dat niet heel gebruikelijk. En waarom dat nu anders is? De verkiezingen staan voor de deur! En dus staan verschillende partijvertegenwoordigers voor de supermarkt om met mensen te praten en hopelijk wat stemmen te winnen.

Maar hoe zit dat eigenlijk als Nederlander in Zweden? Mag je dan ook stemmen? Wanneer wel en wanneer niet? En kun je als Nederlander die in Zweden woont ook tijdens de Nederlandse verkiezingen stemmen? In dit blog vertel ik er meer over.

Stemmen in Zweden

Voor de Zweedse landelijke verkiezingen mag je als Nederlander die in Zweden woont niet zomaar stemmen. Voor de verkiezingen voor het Zweedse parlement, de Riksdag, moet je namelijk Zweeds staatsburger zijn. Wij hebben geen Zweeds staatsburgerschap, dus wij mogen hier niet stemmen voor de landelijke verkiezingen.

Je kunt als Nederlander wel Zweeds staatsburger worden, maar daar gelden bepaalde voorwaarden voor. Zo kon je het Zweedse staatsburgerschap tot voor kort aanvragen nadat je 5 jaar in Zweden woonde. Inmiddels zijn deze regels aangepast naar 8 jaar en zijn er ook andere eisen gaan gelden, zoals dat je de Zweedse taal voldoende moet kunnen spreken en dat je in je eigen levensonderhoud moet kunnen voorzien.

Maar zolang je geen Zweeds staatsburger bent, mag je als Nederlander die in Zweden woont dus niet stemmen voor de landelijke Zweedse verkiezingen.

Maar lokaal stemmen mag wél

Maar op dit moment staan al die politieke mensen niet alleen te lobbyen voor de landelijke verkiezingen, maar voor de lokale verkiezingen. Op 13 september zijn er namelijk 3 verkiezingen tegelijk: de landelijke verkiezing voor het Zweedse parlement, de regionale verkiezing voor de regio/provincie waarin we wonen (in ons geval Dalarna) en voor de lokale gemeenteraad. En voor die laatste twee lokale verkiezingen gelden andere regels.

Als Nederlander die in Zweden woont, mag je namelijk wél stemmen bij de verkiezingen voor de gemeenteraad en de provincie. Je hoeft daarvoor geen Zweeds staatsburger te zijn. Alle informatie en stempassen hebben we in onze digitale brievenbus Kivra al ontvangen en op 13 september mogen we dus gaan stemmen. De vraag is alleen nog op wie…

En de Europese verkiezingen?

Dan is er nog een andere verkiezing waarbij wij als Nederlanders in Zweden kunnen stemmen: de verkiezingen voor het Europees Parlement. Omdat zowel Zweden als Nederland een EU-land zijn, konden wij kiezen of we in Zweden wilden stemmen of in Nederland. Stem je in Zweden, dan stem je dus wel op een Zweedse partij waarvan je wilt dat die Zweden gaat vertegenwoordigen in het EU-parlement.

Emigreer je bijvoorbeeld naar Noorwegen en wil je ook stemmen voor de EU-verkiezingen? Dan kun je dat alleen namens Nederland doen, want Noorwegen is geen EU-lid en daar zijn dus ook geen EU-verkiezingen.

Wij hebben in 2024 in ieder geval in Zweden gestemd voor het EU-parlement. Niet zozeer omdat we nou per se in Zweden wilden stemmen, maar vooral omdat we benieuwd waren hoe dat hier ging. En de strekking is natuurlijk hetzelfde, maar de uitvoering is toch weer iets anders. In Nederland loop je met een stembiljet van gevoelsmatig bijna 5 vierkante meter te worstelen. Hier in Zweden heb je een heel rek met ontzettend veel losse papiertjes. Je moet eerst het papiertje zoeken van de partij waarop je wilt stemmen. Vervolgens neem je dat papiertje mee, ga je naar het stemhokje en breng je je stem uit door nog aan te kruisen op wie je van de desbetreffende partij wilt stemmen. Grappig om een keer mee te maken.

Kun je als Nederlander die in Zweden woont ook tijdens de Nederlandse verkiezingen stemmen?

Ja, ook als je niet meer in Nederland woont, mag je vanuit het buitenland wel stemmen voor de Tweede Kamerverkiezingen. Zolang je nog maar de Nederlandse nationaliteit hebt. Je moet daar wel wat voor regelen. Je moet je namelijk van tevoren registreren als kiezer buiten Nederland. Dat doe je bij de gemeente Den Haag. Eenmaal geregistreerd, hoef je dat niet bij iedere verkiezing opnieuw te doen en krijg je automatisch de benodigde stempapieren toegestuurd.

En eigenlijk is dat best bijzonder. We wonen nu al meerdere jaren in Zweden en hebben eigenlijk helemaal niets meer met Nederland te maken. Maar toch mogen ook wij nog een soort van meebeslissen over de koers van de Nederlandse politiek. Tegelijkertijd hebben we in Zweden over landelijke zaken juist niets te zeggen.

Maar misschien maakt dat ook allemaal niet zoveel uit. Want de belangrijkste politieke thema’s zijn eigenlijk zo goed als hetzelfde. Ook hier wordt er voornamelijk gesproken over onderwerpen zoals de economie, migratie, klimaat en defensie. Veel overeenkomsten dus. En wat er daadwerkelijk terecht komt van alle mooie campagne beloftes? Dat is net zoals in Nederland, ook in Zweden maar de vraag 😉