De elandenjacht in Zweden is begonnen. En dat is hier niet zomaar iets. De elandenjacht is echt een belangrijk onderdeel van de Zweedse cultuur. Waar in Nederland maar een relatief klein groepje mensen jaagt en de jacht behoorlijk discutabel is, is het hier heel normaal. Sterker nog, de jacht is hier zo normaal dat je er niet omheen kunt.

Bij Sebas op het werk is dit op dit moment de drukste periode van het jaar. Vrij vragen mag eigenlijk niet, behalve voor de jacht. En ook op de school van de kinderen is het heel normaal dat kinderen deze week thuisblijven om met hun ouders mee te gaan jagen. De lesstof krijgen ze als huiswerk mee naar huis, zodat ze die op een ander moment kunnen maken. Het gaat echt niet om 1 of 2 kindjes, maar bijna de helft van Eva’s klas is deze week met zijn of haar ouders aan het jagen. Jong en oud, iedereen doet dus mee.

Een dubbel gevoel

En eerlijk? Ik vind dat soms best dubbel. Elke keer als ik een eland zie, ben ik weer onder de indruk van hoe ontzettend mooi dit dier is. Zo groot, zo indrukwekkend en tegelijkertijd zo’n bijzonder onderdeel van de Zweedse natuur. Hoe sneu is het dan dat deze dieren worden afgeschoten?

Tegelijkertijd realiseer ik me dat koeien, varkens en andere dieren ook lieve en mooie dieren zijn. Toch vinden we het vaak een stuk minder moeilijk om die dieren te eten. Waarschijnlijk ook omdat we ze in de supermarkt niet meer herkennen als het dier dat ze ooit waren. We zien een stukje vlees, niet het dier dat daarvoor heeft geleefd. En al helemaal niet het (slacht)proces dat eraan voorafging.

We weten allemaal dat de vleesindustrie allesbehalve diervriendelijk is. Dieren zitten met heel veel op elkaar of juist in kleine hokjes, met voer dat ervoor zorgt dat ze snel groeien en goed vet worden, maar ook gezondheidsproblemen veroorzaakt. En als ze dan groot genoeg zijn, dan volgen stressvolle transporten en uiteindelijk de slacht.

En als je daarover nadenkt en toch een stukje vlees wil eten: is een stukje elandenvlees van een dier dat vrij in de Zweedse bossen heeft geleefd, misschien niet een veel betere keus dan een stukje vlees uit de supermarkt?

Van de eland wordt alles gebruikt

Wat ik mooi vind aan de jacht hier, is dat er doorgaans met heel veel respect voor het dier gebeurd en mensen dankbaar zijn voor alles wat het oplevert. Er wordt zoveel mogelijk van het dier gebruikt. Ook bijvoorbeeld de organen worden gegeten. Het hart en de lever zijn geliefd en de tong schijnt zelfs een van de lekkerste stukjes te zijn. Daarnaast worden ook bijvoorbeeld de huid en botten gebruikt, bijvoorbeeld voor kleding en andere producten. De Sámi, een inheems volk in Noord-Europa met een unieke cultuur en taal, maken al honderden jaren de meest prachtige voorwerpen van onder andere delen van de eland.

Er wordt dus geprobeerd om zoveel mogelijk van het dier te benutten. Bovendien ligt elandenvlees hier niet massaal in de supermarkt. Je kan het soms bij delicatessenzaken kopen en heel soms ligt er iets in de supermarkt. Maar de meeste mensen jagen vooral voor zichzelf en hun familie. De vriezer wordt gevuld met vlees waar vervolgens een hele tijd van gegeten kan worden. Het is een manier om zelf in voedsel te voorzien, waarbij je weet waar je vlees vandaan komt en hoe het dier heeft geleefd.

De jacht is niet zomaar toegestaan

Daarnaast mag je niet zomaar een eland gaan schieten. Als je wilt jagen, moet je eerst je Zweedse jachtexamen halen.

Jachtexamen

Dat examen bestaat uit een theoretisch en een praktisch gedeelte. Bij het theoretische gedeelte moet je vragen beantwoorden over het herkennen van verschillende diersoorten, verschillende jachtmethodes, het gedrag van de dieren en ook wat je moet doen als je bijvoorbeeld een keer verkeerd schiet en het dier gewond is, maar nog niet dood.

Daarnaast heb je dus nog een praktisch gedeelte waarin je moet laten zien dat je goed met een geweer kunt omgaan en ook daadwerkelijk goed kan richten.

Quota’s

En dan zijn er nog meer regels voor de elandenjacht in Zweden. Zo mag je alleen in een bepaald seizoen jagen op elanden en zijn er strenge quota’s met hoeveel elanden er geschoten mogen worden. Die regels zijn bedoeld om de populatie te beheren en ervoor te zorgen dat er voldoende elanden overblijven.

Toch valt er over die quota behoorlijk wat te discussiëren. En dat heeft onder andere te maken met de Zweedse bosbouw. In Zweden wordt namelijk grof geld verdiend met hout en bosbouw. Elanden zijn voor die sector niet altijd even geliefd. Ze eten namelijk graag de jonge scheuten en boompjes die na de kap opnieuw worden aangeplant en dat levert de bedrijven economische schade op. Je kan je dus voorstellen dat dit soort bedrijven liever een kleinere elandenpopulatie hebben.

Dat is dus ook precies waar ze voor lobbyen in de politiek, want daar worden de quota’s uiteindelijk bepaald. En dan kan je je afvragen welke belangen het zwaarste wegen? De wens voor een sterke elandenpopulatie in balans met de natuur, of de belangen van grote industrieën met het meeste geld en de grootste invloed?

Hoe gaat het eigenlijk met de eland?

Hoe het precies met de elanden in Zweden gaat, vind ik moeilijk om te zeggen. Er zijn namelijk veel verschillende berichten. In 2025 zijn de elanden voor het eerst opgenomen op de Zweedse Rode Lijst, in de categorie ‘bijna bedreigd’. Tegelijkertijd lees je berichten over dat de elandenpopulatie de afgelopen drie jaar juist is gegroeid. In Dalarna, de provincie waar wij wonen, is de elandenpopulatie de afgelopen drie jaar zelfs met 23,8% gestegen. In heel Zweden zou de elandenpopulatie met 18,5% gegroeid zijn. Hopelijk blijft de stijgende lijn doorzetten en kan de eland snel weer van de Rode Lijst af.

Wil jij naar buiten tijdens de elandenjacht in Zweden?

Ben je tijdens de elandenjacht in Zweden? Kijk dan niet gek op als je ineens mensen met geweren in het bos of langs de wegen ziet lopen. Ook staan er soms waarschuwingsbordjes langs de wegen om je te waarschuwen dat er jachthonden kunnen oversteken. Denk ook wat meer na over hoe goed je zichtbaar bent als je het bos in gaat. Draag bijvoorbeeld een fluorescerend hesje of kleding in opvallende kleuren. Zo ben je beter zichtbaar voor jagers.

Vaak wordt met bordjes of afzetlint aangegeven dat er op een bepaalde plek wordt gejaagd. Zie je dat? Ga dan ergens anders wandelen. Er is gelukkig bos genoeg in Zweden, dus altijd plek om ergens veilig te genieten van de Zweedse natuur. En wie weet kom je ergens anders alsnog een eland tegen om te bewonderen en te schieten, net zoals ik het liefst doe: met mijn camera.