Eind 2024 ben ik begonnen met het werken in loondienst in Zweden. En dat is toch wel anders dan in Nederland. In een eerder blog schreef ik over bijvoorbeeld het warme eten in plaats van een broodje kaas en de sauna in de kleedkamer. Maar ik had destijds nog wel een bepaald beeld van werken in Zweden. Ik dacht altijd dat het hier vooral draaide om rust, balans, niet teveel stress, minder targets, veel vrije tijd en goede sociale voorzieningen. Dat werknemers het vooral fijn moeten hebben. Een deel daarvan klopt. Maar sommige zaken zijn toch heel anders dan ik had verwacht. In dit blog vertel ik meer over het werken in loondienst in Zweden.

Zweden werkt minder ‘losgekoppeld’ van werk dan ik dacht.

Wat mij misschien nog wel het meest verbaasde: hoeveel mensen ook buiten werktijd nog met werk bezig zijn. Dat is toch echt iets Nederlands? Ik had verwacht dat Zweden heel strikt zouden zijn in werk-privébalans. Maar in de praktijk zie ik juist vaak:

• collega’s die reageren in werkchats terwijl ze vrij zijn;
• managers die zaken regelen buiten werktijd;
• mensen die tijdens vakantie toch bereikbaar blijven;
• veel betrokkenheid bij het werk, ook thuis.

Dat zie ik niet alleen bij mijn werkgever maar ook bij andere Zweedse bedrijven waar ik mee te maken heb. Het idee dat de Zweden massaal om 16:00 hun laptop dichtgooien en nooit meer aan werk denken? Dat herken ik persoonlijk niet echt.

KPI’s, targets en cijfers worden ook in Zweden steeds belangrijker

Een ander cliché is dat Zweedse bedrijven minder prestatiegericht zouden zijn. Ook daar zie ik verandering in. Bij het bedrijf waar ik werk merk je steeds meer focus op:

• KPI’s;
• productiviteit;
• cijfers;
• doelstellingen;
• prestaties van teams;
• efficiëntie.

Medewerkers worden steeds meer gestuurd op resultaten. En ik heb het idee dat dat voor veel collega’s en leidinggevenden nog niet heel gebruikelijk is. Dat dit eigenlijk pas de laatste jaren steeds meer opkomt bij bedrijven. Dat het niet zoals in Nederland de normaalste zaak van de wereld is. Ik merk bijvoorbeeld dat niet iedereen gewend is aan die directe focus op prestaties en output.

Zweedse leidinggevenden zijn vaak minder direct

Eén van de grootste verschillen die ik merk zit in leidinggeven. Veel managers spreken medewerkers minder snel direct aan op gedrag of prestaties. In Nederland zou daar veel sneller iets van gezegd worden.

Ik werk nu al een tijdje zelf als teamchef, samen met een Turkse en een jonge Zweedse man en wij zijn alledrie een stuk directer. We spreken mensen sneller aan en grijpen sneller in als regels niet gevolgd worden of werk niet goed uitgevoerd wordt. Dat was voor sommige collega’s even wennen. Maar eerlijk gezegd merk je ook dat die duidelijkheid soms gewoon nodig is. En veel Zweden zijn conflictvermijdend, maar waarderen vaak wél duidelijke grenzen en structuur zodra die er zijn.

Fulltime werken is hier eigenlijk de standaard

Wat mij ook heel erg verbaasde is dat in Zweden eigenlijk iedereen fulltime werkt. In Nederland is parttime werken enorm normaal. In Zweden eigenlijk helemaal niet. Hier is 40 uur de norm en parttime werken is niet eens echt een optie. Dat vond ik best opvallend.

Ik dacht altijd dat Zweden een goede werk-privébalans hadden. Maar iedereen werkt dus fulltime én veel mensen zijn ook nog eens buiten werktijd met werk bezig. Dus die balans is dan misschien toch niet helemaal zo goed als ik dacht.

Sociale voorzieningen

Waar Zweden wel echt uitblinkt, zijn de regelingen rondom gezin, studie en zekerheid (in dit blog lees je daar nog meer over).

VAB: thuisblijven bij een ziek kind

Een typisch Zweedse regeling is VAB (vård av barn). Als je kind ziek is kun je thuisblijven en krijg je via de Zweedse instantie Försäkringskassan ongeveer 80% van je salaris vergoed. Je kunt de Försäkringskassan vergelijken als een soort mix van de Nederlandse UWV en de sociale verzekeringsbank SVB.

In Zweden is dit ontzettend normaal. Niemand kijkt vreemd op als een ouder thuisblijft vanwege een ziek kind. En dat verbaasde mij. Waar het in Nederland vaak lastig is als je thuis blijft voor een ziek kind, is dat hier dus normaal. In februari staat zelfs in Zweden bekend als VABruari omdat er dan zoveel kinderen ziek zijn.

Maar ook als je zelf een beetje verkouden bent blijft men hier al thuis. Dat schijnt wel vooral na Corona te zijn veranderd. Om besmetting te voorkomen. Daarvoor, als men verkouden was, ging men wel gewoon aan het werk. Maar toch vind ik als Hollander dat mensen zich hier wel erg snel ziek melden. Terwijl ze het hier juist onaantrekkelijker maken om je ziek te melden. De eerste dag dat je je ziek meldt, krijg je bijvoorbeeld niet betaald en de dagen daarna krijg je 80% van je loon. Of is de werk-privébalans op dit vlak toch beter, ondanks de ‘strengere’ regels in Zweden? En moeten we in Nederland wat minder altijd maar doorgaan?

Föräldraledig: lang ouderschapsverlof

Ook ouderschapsverlof is in Zweden totaal anders geregeld dan in Nederland. Ouders kunnen heel lang thuisblijven met kinderen en daarna vaak gewoon terugkeren in hun oude functie alsof er weinig veranderd is. En dat geldt voor moeders én vaders.

Daarnaast bestaan er ook mogelijkheden om te studeren, tijdelijk ander werk te doen of langere tijd verlof op te nemen. In veel gevallen heb je daarna nog steeds recht om terug te keren naar je oude baan. Dat geeft een enorme mate van zekerheid die je in Nederland minder snel ziet.

Zweden is minder perfect dan ik dacht op werkgebied.

Ik denk dat veel Nederlanders een bijna romantisch beeld hebben van werken in Zweden. De werkelijkheid is iets anders zoals ik dat ervaar.

Ja:

• sociale zekerheid is goed geregeld;
• ouders krijgen veel ondersteuning;
• werknemersrechten zijn sterk;
• er is vaak minder hiërarchie.

Maar tegelijkertijd:

• wordt er ook hier gewoon hard gewerkt;
• zijn KPI’s en targets steeds belangrijker;
• werkt vrijwel iedereen fulltime;
• zijn veel mensen buiten werktijd toch nog bezig met werk.

Voor mij voelt werken in Zweden daarom niet per se ‘makkelijker’ dan in Nederland. Maar wel anders. Maar juist die verschillen maken het werken in loondienst in Zweden ook heel interessant.